Kendini büyük gören Büyüklenen gururlu kişiye ne denir ?

Kendini Büyük Gören, Büyüklenen ve Gururlu Kişiye Ne Denir? Sosyolojik Bir Analiz

Toplumsal Gözlemin Sessiz Başlangıcı

Bir sosyolog olarak insan davranışlarını gözlemlerken, bireylerin birbirine nasıl baktığı, kimin “büyük” kimin “küçük” görüldüğü sorusu hep dikkatimi çeker. Sokakta yürüyen, toplu taşımada oturan ya da sosyal medyada paylaşım yapan insanlar arasında, bir tür görünmez hiyerarşi vardır. Kimileri bu hiyerarşinin tepesinde olmayı hak ettiğini düşünür. Bu kişilere toplumda genellikle “kibirli”, “gururlu” ya da “büyüklenen” denir. Ancak bu kelimelerin ardında sadece bireysel bir özellik değil, derin bir toplumsal yapı gizlidir.

Kendini Büyük Görme Olgusu: Toplumsal Bir Yansıma

Kendini büyük gören kişi, genellikle kendi değerini başkalarının değersizliği üzerinden tanımlar. Bu, bireysel bir özgüven meselesinden ziyade, sosyal bir konumlandırma biçimidir. Toplumlar, statüye ve hiyerarşiye göre biçimlendiği için, bireylerin “ben üstünüm” düşüncesi, aslında içinde bulundukları kültürel düzenin bir yansımasıdır. Bir insanın “büyüklenmesi”, sadece psikolojik bir eğilim değil; toplumsal güç ilişkilerinin birey üzerindeki etkisinin bir dışavurumudur.

Toplumsal Normlar ve Kibir

Toplumsal normlar, bireylerin hangi davranışların “uygun” olduğuna dair görünmez kurallardır. Kibirli davranış, bu normlara genellikle aykırı görülse de, bazı kültürel bağlamlarda ödüllendirilebilir. Örneğin, kapitalist sistemlerde başarı ve güç göstergeleri, bireyi toplum içinde daha “değerli” hale getirir. Dolayısıyla “büyüklenen” kişi, aslında sistemin sunduğu ödül yapısına uygun hareket eder. Toplum, bir yandan alçakgönüllülüğü överken, diğer yandan gücü elinde tutanları saygıyla anar. Bu ikili yapı, kibri hem yasaklar hem de besler.

Cinsiyet Rolleri ve Kibir: Erkeklerin Yapısal, Kadınların İlişkisel Gücü

Toplumsal cinsiyet rolleri, kibrin ifade biçimini de belirler. Erkekler genellikle yapısal işlevler üzerinden, yani iş, statü, gelir ve güç üzerinden “büyüklük” sergilerler. Bir erkek, kendini başarılı bir yönetici, etkili bir lider veya ekonomik anlamda güçlü biri olarak tanımladığında, toplum bu kibri çoğu zaman meşru kabul eder. “Erkek adam kendini ezdirmez” söylemi, bu kültürel kodun en basit ifadesidir.

Kadınlarda ise kibir daha çok ilişkisel düzeyde ortaya çıkar. Bir kadın, ilişkilerinde, ailesinde ya da sosyal çevresinde kontrol ve onay arayışıyla kendi değerini gösterir. Bu durum, kadının toplumsal olarak “duygusal denge sağlayıcı” rolüyle bağlantılıdır. Kadın kibri, daha dolaylıdır; çoğu zaman “benim çevremde kimse bana yanlış yapamaz” cümlesinde gizlidir. Bu da onun ilişkisel gücünün bir göstergesidir.

Kültürel Pratikler: Kibrin Günlük Hayattaki Görünümleri

Kendini büyük gören kişilikler, farklı kültürel pratiklerde farklı biçimlerde karşımıza çıkar. Türkiye gibi toplulukçu toplumlarda, kibir çoğu zaman “saygı” maskesi altında kendini gösterir. Bir öğretmenin, yöneticinin veya ebeveynin otoriter tavırları, “disiplin” olarak meşrulaştırılır. Ancak bu durum, aslında hiyerarşik yapının korunmasına hizmet eder. Batı toplumlarında ise kibir, bireyselliğin bir parçası olarak yorumlanabilir; “kendini ifade etmek” ile “kendini yüceltmek” arasındaki çizgi çoğu zaman siliktir.

Toplumun Aynasında Kibir: Kim Gerçekten Büyük?

Sosyolojik açıdan bakıldığında, kendini büyük gören kişi, aslında toplumun kendisine biçtiği rolleri içselleştirmiş bir bireydir. Onun kibri, kendi bireysel egosundan çok, sistemin kendisine sunduğu aynanın yansımasıdır. Bu aynada erkek, güçlü görünmek zorundadır; kadın ise kusursuz ilişkiler kurmalıdır. Her iki durumda da “büyüklük” toplumsal bir kurgudur.

Bu nedenle “kibirli” kişi, sadece “ben üstünüm” diyen biri değil, “toplumun bana biçtiği üstünlüğü hak ediyorum” diyen bir figürdür. Bu fark, sosyolojinin bireyi değil, bireyin içinde bulunduğu yapıyı anlamaya çalışmasının temel nedenidir.

Sonuç: Kibrin Sosyolojik Dili

Kendini büyük gören kişi, bir yönüyle toplumun ürünüdür. Onu anlamak, sadece bir karakter özelliğini değil, bir kültürel yapıyı çözümlemektir. Kibir, bireyin kendi üstünlüğüne olan inancından çok, toplumun ona yüklediği “üstünlük biçimlerinin” içselleştirilmiş halidir.

Bu yüzden soru şu şekilde yeniden sorulabilir: “Gerçekten kim büyük?”

Belki de cevabı, kendi sosyal çevremizde, ilişkilerimizde ve değer yargılarımızda bulabiliriz. Sizce toplum, bireylerin kibirli olmasını mı teşvik ediyor, yoksa alçakgönüllülüğü mü ödüllendiriyor?

Yorumlarınızı paylaşarak bu sosyolojik tartışmaya siz de katılabilirsiniz.