Uzaya Gerçekten Gidildi mi? Yoksa Hepimiz Mahalle Dedikodusunun Evrensel Versiyonunda mı Yaşıyoruz?
Yine bir Feni içeriğiyle karşınızdayız! Bu kez konumuz: “Uzaya gerçekten gidildi mi”.
İzmir’de yaşayan biri olarak hayatta öğrendiğim ilk şey şu oldu: Bir konuda herkesin fikri varsa, o konu kesin karışıktır. Mesela apartmanın altındaki bakkalın gerçekten veresiye defteri tutup tutmadığı… Ya da Karşıyaka vapurunun neden hep tam sen koşarken kalktığı… Ve tabii ki o büyük soru:
“Uzaya gerçekten gidildi mi?”
Bu soru yıllardır insanların zihnini kurcalıyor. Kahvede amcalar tartışıyor, Twitter’da biri “gölgelere bakın yeğenim” yazıyor, öteki “NASA bizi kandırıyor” diye video çekiyor. Ben de geçen gün mutfakta gece 2’de tost yaparken düşündüm bunu. Çünkü insan gece 2’den sonra ya hayatını sorgular ya da uzayı.
Ben ikisini aynı anda yaptım.
Apollo 11 mi, Mahalle Tiyatrosu mu?
Şimdi dürüst olalım… İlk kez Ay’a iniş görüntülerini izleyen herkesin aklından küçücük de olsa şu geçmiştir:
“Abi bu dekor biraz Ege Üniversitesi bahar şenliği sahnesi gibi değil mi?”
Çünkü görüntüler eski. Sesler cızırtılı. Adamlar hoplaya hoplaya yürüyor. Bir de üstüne internet çağında büyüyen nesiliz. Biz artık telefonla Ay’ın fotoğrafını zoom yapıp krater sayıyoruz. Adamların 1969’daki görüntüsü doğal olarak biraz “düğünde çekilmiş VHS kaset” hissi veriyor.
Ama olayın komik tarafı şu:
İnsanlık uzaya gitmiş olabilir ama ben hâlâ İzmir’de belediye otobüsünde klima çalışınca mutlu oluyorum.
Teknolojik gelişim herkese eşit dağılmıyor belli ki.
Komplo Teorileri Neden Bu Kadar Cazip?
Çünkü beynimiz gizemi seviyor.
Bir arkadaş ortamında biri çıkıp:
“Uzaya gidilmedi kardeşim.”
dediği anda masada bir sessizlik oluyor.
Herkes bir anda çekirdek çitleyen filozofa dönüşüyor.
Geçen yaz Alsancak’ta oturuyoruz. Arkadaşın biri kola içerken dedi ki:
— Oğlum Ay’a gidildiyse neden hâlâ Konak trafiği çözülmedi?
İnanılmaz kötü bir mantık.
Ama aynı zamanda inanılmaz güçlü bir argüman gibi geliyor o an.
Çünkü insan zihni bazen bağlantısız şeyleri bağlamayı seviyor. Ben de seviyorum. Mesela dün dolabı açtım, peynir yoktu. Beş dakika sonra hayatımdaki yalnızlık hissini düşündüm.
Beyin düz çalışmıyor yani.
Uzaya Gerçekten Gidildi mi? Bilim Ne Diyor?
Şimdi mizah bir yana, bilim insanlarının büyük çoğunluğu Ay’a gidildiği konusunda net. Çünkü ortada sadece video görüntüsü yok.
Taş örnekleri var.
Radar kayıtları var.
Bağımsız gözlemler var.
Dönemin Sovyetler Birliği’nin bile “yalan” dememesi var.
Bak bu çok önemli.
Çünkü o dönem Amerika ile Sovyetler birbirine mahalledeki iki inatçı esnaf gibi bakıyor. Adamlar birbirinin nefes alışını bile eleştirecek durumda. Eğer Ay’a iniş sahte olsaydı Sovyetler bunu dünya basınına düğün konvoyu gibi duyururdu.
Ama yapmadılar.
Bu da insanı düşündürüyor.
Tabii yine de internette biri çıkıp:
“Hayır çünkü bayrak dalgalanıyor.”
diyor.
Bayrağın neden hareket ettiğini anlatan fizikçiler var ama komplo teorisyeni arkadaş ikna olmuyor.
Bazı insanlar gerçekten ikna olmak istemiyor olabilir.
Ben de mesela hâlâ çocukken matematik öğretmenimin bana taktığını düşünüyorum. Kadın belki sadece işini yapıyordu ama ben yıllardır kişisel algılıyorum.
Ay’a Gitmek mi Daha Zor, Aile Grubunda Tartışmak mı?
Bakın dürüst olacağım.
Bence insanlığın Ay’a gitmesi, aile WhatsApp grubunda siyasetsiz kalmaktan daha kolay olabilir.
Çünkü uzay görevinde en azından herkes eğitimli.
Bizim aile grubunda dayım geçen gün yanlışlıkla kombi servis numarasını dini mesaj diye attı.
Sonra silmedi de.
İnsanlık teknolojik olarak gelişiyor ama bireysel olarak hâlâ çok garip yaratıklarız.
Belki de bu yüzden “Uzaya gerçekten gidildi mi?” sorusu hiç bitmiyor. Çünkü mesele sadece bilim değil. İnsanlar biraz da dünyaya karşı duyduğu güvensizliği konuşuyor.
Bir şeylerin saklandığını düşünmek bazı insanlara kontrol hissi veriyor.
Çünkü gerçek hayat çok kaotik.
Ben geçen hafta sadece elektrik faturama bakıp 15 dakika tavana baktım.
NASA’yı düşünemiyorum bile.
Ay’a İniş Görüntülerini İlk İzlediğim An
Çocukken TRT’de belgesel denk gelmişti. Neil Armstrong Ay’da yürüyordu.
Babam ciddi ciddi izliyordu.
Ben ise tek bir şeye takılmıştım:
“Abi adam neden zıplayarak gidiyor?”
Babam:
— Yer çekimi oğlum.
Ben:
— Bizim okul bahçesi de öyle olsa keşke.
Hayalim tamamen teneffüste havaya sıçrayıp basket potasına dokunmaktı. Bilimsel merak sıfır.
Zaten çocukken uzay bize hep aşırı havalı geldi. Gezegenler, yıldızlar, roketler…
Sonra büyüyorsun.
Kira ödüyorsun.
Market poşeti taşıyorsun.
Ve bir anda uzay ikinci plana düşüyor.
Ama gece bazen balkonda otururken gökyüzüne bakıyorsun. O noktada içindeki çocuk geri geliyor.
Sonra sivrisinek sokuyor.
Gerçek hayata dönüyorsun.
“Hollywood’da Çekildi” Teorisi
Bu teori yıllardır dönüyor.
Sözde Ay’a iniş sahneleri stüdyoda çekilmiş.
Şimdi düşününce çok komik geliyor bana. Çünkü 1969 teknolojisiyle kusursuz bir sahte uzay ortamı kurduklarını düşünen insanlar, aynı dönemin televizyon efektlerine bakınca niye şüphelenmiyor?
O dönem dizilerinde yumruk atan adam karşı tarafa değmeden adam uçuyordu.
Ama konu Ay olunca herkes:
“İşte burada inanılmaz profesyonel bir prodüksiyon var.”
diyor.
İnsan gerçekten seçici bir şüphecilik geliştiriyor.
Ben de bazen öyleyim.
Marketten aldığım domatese güvenmiyorum ama gece 3’te internetten gördüğüm “5 dakikada karın kası” videosuna inanıyorum.
İnsan zihni tuhaf bir yer.
Uzay Konuşurken Neden Kendimizi Konuşuyoruz?
Bence “Uzaya gerçekten gidildi mi?” sorusu aslında insanların teknolojiyle, otoriteyle ve bilinmezlikle ilişkisini ortaya çıkarıyor.
Çünkü uzay aşırı büyük bir şey.
Gerçekten büyük.
Öyle böyle değil.
Ben bazen Google Maps’te Bornova’dan Urla’ya bakınca bile yoruluyorum. Evren düşüncesi beynimi haşlıyor.
Milyarlarca galaksi var deniyor.
Işık yılları deniyor.
Kara delik deniyor.
Ben daha geçen gün internet paketimi aşınca paniğe girdim.
İnsan beyni bu kadar büyük kavramları algılamakta zorlanıyor. O yüzden bazen “Hepsi yalan” demek daha kolay geliyor olabilir.
Arkadaş Ortamında Uzay Tartışmaları
Bir arkadaş grubunda mutlaka şu karakter vardır:
— Kanka uzaya gidildiğine inanıyor musun gerçekten?
Bu kişi genelde gece 1’den sonra ortaya çıkar.
Elinde çekirdek vardır.
Bakışları fazla emindir.
Sonra biri:
— Gittiler abi işte.
der.
Öteki:
— O zaman neden tekrar gitmediler?
Masada sessizlik.
Sanki NASA yönetim kurulundayız.
Bir anda herkes uzman oluyor.
Ben de dahil.
İnsan bilmediği konularda bile aşırı özgüvenli konuşabiliyor. Geçen gün ben de kahve içerken kuantum fiziği hakkında yorum yaptım. Hayatımda çözdüğüm en karmaşık şey modem kurulumu.
Ama ortam insanı gaza getiriyor.
Feni ekibi olarak “Uzaya gerçekten gidildi mi” konusunu sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyduk. Sağlıklı ve mutlu günler!
Ay’a Gitmekten Daha İnanılmaz Olan Şey
Bence asıl inanılmaz olan şu:
1969’da insanlar Ay’a gitmiş olabilir…
Ama ben hâlâ anneme telefonda:
“Tamam anne mont aldım.”
deyip mont almıyorum.
İnsanlık teknolojik olarak yükselirken bireysel olarak hâlâ aynı dağınık canlılar.
Bir yanda uzay araçları.
Diğer yanda evde üçüncü kez aynı çorabın tekini kaybeden ben.
Bu çelişki çok komik geliyor bana.
Belki de bu yüzden uzay konusu bizi büyülüyor. Çünkü gündelik hayatın sıkıcılığından devasa bir kaçış gibi.
Sabah işe gidiyorsun.
Otobüste terliyorsun.
Markette kasa sırası bekliyorsun.
Sonra biri çıkıp:
“İnsan Ay’a gitti.”
diyor.
Hayat bir anda bilim kurgu oluyor.
Sonuç Olarak Uzaya Gerçekten Gidildi mi?
Ben açıkçası gidildiğini düşünüyorum.
Ama daha önemlisi şu:
İnsanların neden hâlâ bunu tartıştığı daha ilginç geliyor bana.
Çünkü mesele sadece Ay değil.
Mesele güvenmek.
Mesele sorgulamak.
Mesele bazen dünyanın fazla karmaşık gelmesi.
Ve dürüst olmak gerekirse bunu anlayabiliyorum.
Ben bile bazen gece yatarken:
“Acaba hayat gerçekten çok garip değil mi?”
diye düşünüyorum.
Sonra alarm çalıyor.
Sabah oluyor.
İzmir güneşi cama vuruyor.
Bir simit alıp yürüyorsun.
Ve insanlık Ay’a gitmiş mi gitmemiş mi tartışırken hayat devam ediyor.
Ama içimizin bir köşesinde hâlâ gökyüzüne bakıp şunu düşünüyoruz:
“Orada gerçekten ne var acaba?”